6. proba:

 

1. Ibaiaren deskribapena

Bi argazki aterako dituzue: lehenengoak behatuko duzuen ibaia jasoko du; bigarrena, berriz, zuen argazkia izango da. (Apain-apain jarri, e! Kar, kar...).

Horrez gain, ingurua deskribatuko diguzue, eta ibaiaren inguruko informazio apur bat lortzen saiatuko zarete:

- Zein dira ibaiaren erabilera nagusiak? (Adibide batzuk: nekazaritza, abeltzaintza, basogintza, hiri-erabilera, aisialdiko lekua, industria-erabilera, berezko egoeran dagoen eremua da, zonalde degradatua da, bide-azpiegiturak, bestela...)

-Jasan al du eraldaketarik ibaiak?
(Adibide batzuk: urtegia, presa, bideratuta al dago ibaia?...)

-Ba al dago ura kudeatzeko instalaziorik?

 

Laguntza 1: Ibaialde/Deskribapena/Ibarraren erabilerak

Laguntza 2: Ibaialde/Deskribapena/Aldaketak

 

2. Kokatu zuen ibaia

Non jaiotzen da zuen ibaia? Eta non itsasoratzen da edo non isurtzen ditu urak zuen ibaiak?

Gutxi gorabehera, gu kokatzeko, ibaiaren zer ibilgutan zaudete: goikoan, erdikoan ala behekoan?

Zein da, gutxi gorabehera, ibaiaren zabalera? Eta sakonera?

Laguntza 3: Ibaialde/Deskribapena/Ibilgua

Laguntza 4: Ibaialde/Ezaugarri fisikoak/Sakonera

 

3. Ikusizko azterketa

Begira ezazue lauzpabost minutuz ingurura, arnasa hartu, adi belarriak eta zabaldu ondo begiak. Inguruaren ezaugarri kualitatibo batzuk nahi ditugu:

- Kiratsa dago?
- Ikusi al duzue arrain hilik?
- Aparra sortzen da uretan?
- Bada olio edo koipearen arrastorik?
- Aurkitu duzue tamaina handiko hondakinik
  zuen laginketa-eremuan?

Laguntza 5: Ibaialde/Zaborrak

 

 

4. Uraren kalitatea

Orain, atera bizkar-zorrotik postaz bidali dizuegun ikerketa-kita; bai, uretan zenbat oxigeno dagoen jakiten lagunduko digun hori.

Oxigeno gutxi egotea lotuta egoten da uraren poluzioarekin, eta horrek eragiten du, besteak beste, arrainak ezin bizi izatea ur horietan. Izan ere, oxigenoa funtsezkoa da ibaietako bizitzarako. Uretako oxigeno-kantitatea zenbait faktoreren araberakoa da, hala nola uraren abiadura eta uhertasunaren, tenperaturaren edota ibaira isuritako substantzia oxidakorren kantitatearen araberakoa. Ibaiek beren burua arazteko ahalmena dute, eta, neurri handi batean, ahalmen hori berroxigenatzearen baitan dago. Oxigenoren muga 5 mg/l da. Gutxiago baldin badago, ibaiko biztanleek arazoak izango dituzte.

Bada, orain, zuen ibaiko ur horren kalitatea neurtzeko aldagai bat aztertuko dugu. Imajinatuko duzuenez, gauza gehiago hartu behar dira kontuan diagnostiko sakon bat egiteko, baina test honek abiapuntua emango digu. Nahi izanez gero, egin ezazue neurketa ibai beraren bi puntu desberdinetan (herria baino lehen eta herria iragan ondoren, adibidez); horrek herriaren eragina zein den ikusten lagunduko dizue. (Horren inguruan sakondu nahi baduzue, ez egin dudarik, parte hartu ibaialden).

Gainera, kontuz! Orain ibai-urak hotz datoz, eta tenperatura baxuetan urak oxigeno gehiago har dezake... Orain egiten duzuen neurketak oxigeno gutxi dagoela esaten badu, pentsa zer txarto ibiliko den udan ibai horretako bizitza, ur gutxiago eta beroagoa datorrenean...

Nola egiten da disolbatutako oxigenoaren testa?

Bete kubeta ibaiko urez (15 ml). 1 zenbakia duen ontziko bost tanta gehitu, eta, ondoren, 2 zenbakiko beste bost. Itxi kubeta eta 180º biratu, dena ondo nahas dadin. Prezipitatu bat eratuko da (likidotan disolbatu ez diren partikulak). 30 segundo itxaron, eta 3 zenbakia duen ontziko bost tanta gehitu; ondoren, itxi berehala kubeta. Biratu birritan 180º. Likidoa kolorez aldatuko da; arrosa-kolorekoa bihurtuko da, hain zuzen ere. Kolore hori oxigenoaren kutxan agertzen den eskalarekin alderatu behar duzue; alegia, kolore antzekoena zein den ikusi behar duzue.

Zer emaitza lortu duzue?

OHARRA: Kontuz ontzietan dauden likidoekin, substantzia narritagarriak dira. Kontu handiz erabili, ez bota ezer ibaira (jakina, ezta?) eta, bueltan, ikastetxeko laborategira eraman irakasleak gorde dezan, ados?

Laguntza 6: Ibaialde/Uraren kalitatea

 

5. Bizitzarik?

Ibaietako floran eta faunan argi islatzen da ekosistema urtarraren oreka. Espezie-
-aniztasuna inguruaren kalitatearen ezaugarria da. Alegia, ibaiaren alboetan edo ibaian sartuta animalia eta landare asko egotea ibaia 'osasuntsu' dagoen seinale da.

Zer bizitza hauteman duzue ibaian? Zer animalia eta zer landare ikusi dituzue?

Laguntza 7: Ibaialde/Flora eta fauna

 

 

 

 

6. Hausnarketa

Hau da atalik garrantzitsuena. Egizue zuen ibaiaren diagnostiko orokor bat, eta, ibaiaren egoera hobetzerik balego, aipatu zer egin litekeen hobetzeko.

Aldiz, zuen ibaia 'osasuntsu' ikusten baduzue, esan zer neurri ezarri behar diren bere horretan jarrai dezan.

Eskerrik asko, jakintsu maiteok!